We vlogen de jaren zeventig in met een duizelingwekkende vaart. We, dat waren mijn vader en ik, toen nog gordelloos. Het voertuig dat ons met maar liefst 135 kilometer per uur naar onbekende tijden katapulteerde, was een Volkswagen 1600 TL Fastback. De typeaanduiding in de merknaam flitste meer dan de auto zelf. Maar dat besefte ik niet. Ik keek om naar achterliggers met een zekere minachting – van de verfijnde uitdrukking ‘losers’ was nog geen sprake – het was duidelijk dat ze niet mee konden met hun Ford Anglia’s, DKW’s en NSU’s. Ze bleven hangen in de jaren zestig, in tijden waarin we eigenlijk niets hadden, niets mocht en niets kon.

En mei ’68 dan? Dat waren korrelige zwart-witbeelden van een Duitse studentenleider in Parijs, provo’s in Amsterdam en opstanden in Berlijn. Wij – de klasse waar anderen zich voor uitsloofden – waren benieuwd naar wat die ‘revolusie’ ons allemaal zou opleveren. Voorlopig bleef dat beperkt tot beatmissen, schoolbezettingen en weedplanten in de tuin. Niet veel dus. Terugblikken op vervlogen tijden is eenvoudiger dan vooruitblikken. Het eerste ging me op 12-jarige leeftijd dan ook makkelijker af dan mijmeren over tijden waarvan niemand kon vermoeden wat ze zouden betekenen. Achteraf, ja dan hebben we allemaal makkelijk lullen. Dan geven we aan tijden – en vooral aan iconen ervan – een symbolische waarde. Van trendwatchers hadden we nog nooit gehoord en modebeelden volgden elkaar nog niet in sneltreinvaart op.

“Jongeren kregen in de jaren zeventig duidelijk een stem”, lees je op Wikipedia. Er kwamen in die tijd vooral producten op de markt die zich specifiek op jongeren richtten: Jongerenkleding, jongerentijdschriften, jongerenabonnementen, jongerenrekeningen… . Voordien was de jeugd niet meer dan een verzameling minivolwassenen waar je speelgoed en snoep aan kon slijten. 

Dankzij een oom die vertegenwoordiger was bij Smiths stonden zaterdagavonden in het teken van Mies Bouwman-shows met chips en dipsausjes van Calvé. Middeltjes tegen puistjes als Clearasil gingen kort daarop vlot over de toonbank. Televisiereclame won het pleit van folders strooiende vliegtuigjes, rondrijdende auto’s met luidsprekers en bioscoopreclame. De impact van dat laatste was nihil, zeker wanneer je na de cinema in aanraking kwam met opgehitste Bruce Lee fans, die komend uit zaal 2, lukraak en al copycattend karatetrappen uitdeelden zodat je niet meer wist welke commercials je even daarvoor gezien had. 

Wat me wel bijbleef waren de door andere belhamels voorgekauwde Marsen en Snickers die van het filmscherm dropen. Dit was guerrillamarketing en interactieve reclame avant la lettre. Op televisie waren de reclameblokken toen al een bron van ergernis en – in de beste gevallen – van groot jolijt. ‘Koning-keizeradmiraal: Popla kennen ze allemaal’. Die slogan voor wc-papier werd in de volksmond verbasterd tot ‘Poepen kennen ze allemaal.’ Dit was Holland op zijn leukst. 

Iets spitsvondiger was de allusie op de reclame voor FUT-schoenen waarbij aan het eind van het spotje de tekst verscheen: ‘FUT. In België TUF.’ Je hebt niet veel fantasie nodig om te weten wat half Nederland riep bij het zien van reclame voor TUC… . 

In die tijd raakte ik in de ban van een ander drieletterwoord: RAF, de Rote Armee Fraktion. Andreas Baader, Ulrike Meinhof: het werden mijn helden. Waarom? Ach, je had als puber zoveel redenen om ontevreden te zijn, we vonden vooral alles kleinburgerlijk en we waren ‘fed up’ van de beelden van bombardementen op Vietnam. Alles was in onze ogen één groot complot en onze Duitse vrienden zouden ons wel eventjes bevrijden van al dat kapitalistisch tuig! Moorden op bankiers, politici, politieagenten… hun verdiende loon, dachten we. Ik kon onmogelijk aan de kant blijven staan en zou de vijand bestrijden met hun eigen middelen. 

Na een korte brainstorm besloot ik samen met een vriend een stapel van De Telegraaf – Nederlands grootste krant en absolute vijand van de klassenstrijd – te stelen om die vervolgens in brand te steken in een kantoor van de Amro-bank. Twee vliegen in één klap: een geïntegreerd marketingmodel met voldoende street credibility. Gelukkig mislukte heel de ‘aksie’. Als straf mocht ik in de lessen maatschappijleer onder het toeziend oog van een alles begrijpende leraar uitleggen wat ik gedaan had. 

Over die periode bleef een wrang gevoel hangen. Het idealistisch gekoketteer met het terrorisme was uiteindelijk niet meer dan één langgerekt spannend Bonnie and Clyde verhaal, dat soms live op tv kwam. Al die agressie en frustratie werd even later gekanaliseerd: je ging naar optredens van The Sex Pistols en je blowde je suf. In die tijd maakte ik me vooral kwaad om de smaak en ideeën van anderen. Minder om die van mij. Mijn beste vriend hield per ongeluk van ‘Hotel California’ van The Eagles en van iets vaags als wereldvrede en zo. Nu had ik het toen al niet begrepen op muzikanten met veel te veel haar, maar dit ging te ver. Toch zou later het – in mijn ogen – verschrikkelijkste nummer ooit perfect illustreren wat nostalgie werkelijk betekent: je vastklampen aan dingen die voorgoed voorbij zijn. Elke keer als ik het nummer terughoor herinnert het me aan de vriend voor wie het verschil tussen dromen en realiteit op een dag te veel werd.

In 1980 wilde ik per se weg uit Nederland. Voor mij moest Saturday Night Fever nog beginnen, de volgepropte discotrein had ik voordien gemist door mijn zogenaamd engagement. Ik had het idee dat het er in België allemaal niet zo toe deed. Een heerlijk zooitje ongeregeld: dat leek me wel wat. Mijn vader bracht me in zijn Volkswagen Golf naar Gent. 165 kilometer per uur. Het kon niet snel genoeg gaan, het nieuwe decennium was immers al begonnen. Het viel me nu pas op dat de bakkebaarden van mijn vader in die tien jaar lichtjes gegroeid waren.